ಭಾರತದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ನೈಜ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊರತರುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಯನ್ನು (NEP) ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಅಂಕ ಗಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳ ಬಾಯಿಪಾಠಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಈ ನೀತಿಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
1. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸುಧಾರಣೆಗಳು (5+3+3+4 ಮಾದರಿ)
ಹಳೆಯ 10+2 ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಮಗುವಿನ ಮಾನಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನೂತನ ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ:
- ಅಡಿಪಾಯ ಹಂತ (Foundational Stage – 5 ವರ್ಷಗಳು): ಆರಂಭಿಕ ಬಾಲ್ಯದ ಆರೈಕೆ, ಆಟಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸಾಕ್ಷರತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ.
- ಸಿದ್ಧತಾ ಹಂತ (Preparatory Stage – 3 ವರ್ಷಗಳು): ತರಗತಿ 3 ರಿಂದ 5 ರವರೆಗೆ ಚಟುವಟಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಕೌಶಲ್ಯ ವೃದ್ಧಿ.
- ಮಧ್ಯಮ ಹಂತ (Middle Stage – 3 ವರ್ಷಗಳು): ತರಗತಿ 6 ರಿಂದ 8 ರವರೆಗೆ ಗಣಿತ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಲಿಕೆ.
- ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತ (Secondary Stage – 4 ವರ್ಷಗಳು): ತರಗತಿ 9 ರಿಂದ 12 ರವರೆಗೆ ಬಹುಶಿಸ್ತೀಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆಗೆ ಒತ್ತು.
2. ಬಹುಶಿಸ್ತೀಯ ಕಲಿಕೆ (Multidisciplinary Education)
- ವಿಷಯಗಳ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ: ವಿಜ್ಞಾನ, ಕಲೆ (Arts) ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ (Commerce) ವಿಭಾಗಗಳ ನಡುವಿನ ಕಠಿಣ ಗಡಿಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಕಲಿಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ತನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
- ಕೌಶಲ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಕೋರ್ಸ್ಗಳು: ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಕೋಡಿಂಗ್, ಡೇಟಾ ಸೈನ್ಸ್, ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಚಿಂತನೆಯಂತಹ ಭವಿಷ್ಯದ ಕೋರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಶಾಲಾ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
3. ವೃತ್ತಿಪರ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ಗಳು (Vocational Training & Internships)
- ಶಾಲಾ ಹಂತದಲ್ಲೇ ವೃತ್ತಿ ಕೌಶಲ್ಯ: 6ನೇ ತರಗತಿಯಿಂದಲೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಕರಕುಶಲತೆ, ಮರಗೆಲಸ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್, ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ವೃತ್ತಿಪರ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಪರಿಚಯ.
- ಬ್ಯಾಗ್ಲೆಸ್ ಡೇಸ್ (Bagless Days): ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು, ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನುಭವ ಪಡೆಯಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ.
- ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬಹು ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನ (Multiple Entry & Exit): ಪದವಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಆಯಾ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್, ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಅಥವಾ ಪದವಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ದೊರೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
4. ಮಾತೃಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ
- ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ (ಕನಿಷ್ಠ 5ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ) ಮಾತೃಭಾಷೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಯ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕಲಿಕೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಠಿಣ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
- ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಆನ್ಲೈನ್ ಕಲಿಕಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.
ನೂತನ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಯು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಪದವೀಧರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡದೆ, ನವೋದ್ಯಮ (Startups) ಹಾಗೂ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಜ್ಜಾದ ಕೌಶಲ್ಯಭರಿತ ಯುವಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೋಷಕರು ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸೃಜನಶೀಲತೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದಾಗ ಈ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ.